Spam is ongewenste berichtgeving via e-mail, mobiele telefonie (sms of mms) of via een ander elektronisch kanaal. Ook het ongevraagd versturen van een fax of het bellen doormiddel van een automatisch oproepsysteem (u word dan door een computer gebeld, ook wel 'spit' genoemd) worden gezien als spam. Zelfs het versturen van ongevraagde berichten op een 'social networking site' zoals Hyves, Facebook of MySpace vallen tegenwoordig onder de omschrijving spam.

Het versturen van spam berichten of spit is op grond van de telecommunicatiewet verboden, tenzij u daar zelf toestemming voor hebt gegeven. Bovendien mag een bedrijf welke uw e-mailadres heeft verkregen bij de verkoop van een product of dienst, uw e-mailadres gebruiken voor het verzenden van berichten. Uw heeft op dat moment toestemming gegeven door het vermelden van uw e-mailadres, tenzij u aan heeft gegeven dat dit niet gewenst is.

Uit bovenstaande blijkt al dat er geen eenduidige definitie is voor de term spam. Het belangrijkste kenmerk is dat het mail betreft waar niet om is gevraagd. Deze definitie is echter te ruim, want op grond van deze definitie zou vrijwel alle mail onder de term spam vallen. Bijvoorbeeld een e-mail van een familielid dat spontaan iets wil vertellen, komt in feite ongevraagd binnen en zou dus spam zijn. Hoewel er altijd interpretatie verschillen zullen zijn kunnen de volgende kenmerken als handvat dienen. Spam: is altijd ongevraagd, is vrijwel altijd ongewenst, bevat meestal een reclame uiting, wordt meestal massaal verspreid en is meestal afkomstig van een onbekende persoon of onbekende instantie.

Vanaf 1 oktober 2009 geldt in Nederland een algeheel spamverbod. Dan is het versturen van ongevraagde berichten aan zowel natuurlijke personen als aan bedrijven verboden.

Er zijn vele manieren om e-mail adressen te verzamelen. Een veelgebruikte is het afschuimen van nieuwsgroepen. Een bericht dat men naar een nieuwsgroep stuurt bevat meestal ook het eigen e-mail adres. Er bestaat speciale programmatuur, zogenaamde "harvest-programma's", om nieuwsgroepen te doorzoeken en daar de individuele e-mail adressen uit te destilleren. Ook homepages zijn een dankbare bron. Meestal staan op een homepage wel e-mail adressen van de beheerder en andere gerelateerde personen of instanties. Er is dan ook programmatuur om systematisch homepages te lokaliseren en vervolgens af te zoeken op e-mail adressen. Veel diensten voor gratis e-mail of gratis mailing-lijsten eigenen zich het recht toe om e-mail adressen te verzamelen en tegen betaling aan derden beschikbaar te stellen. Overal waar men in een online formulier een e-mail adres invult loopt men het risico dat het adres misbruikt gaat worden. Bijvoorbeeld een site waar men gratis een aantrekkelijk programma kan downloaden vraagt om eerst even het e-mail adres in te vullen omdat men graag een overzicht heeft uit welke hoek de belangstelling komt of omdat men u op de hoogte wil houden van nieuwe versies. Ook met het doorsturen van hoaxes en andere kettingbrieven loop je het risico dat je adres eindeloos de wereld rond gaat.

Spam is in het buitenland ook wel bekend als ham in blik. De britse komieken van Monty Python gebruikten het gerecht in een populaire sketch om het toen actuele verbod op sluikreclame op televisie aan de kaak te stellen. In een lunchroom waar aan alle gerechten ongevraagd spam werd toegevoegd, en waarin een groepje Vikingen uit volle borst zingt: Spam spam spam spam. Lovely spam! Wonderful spam!, werd normale conversatie door de spam-zangers vrijwel onmogelijk gemaakt, net als bij ongevraagde e-mail. Ook bij de aftiteling werd te pas en te onpas het woordje "spam" vermeld. Monty Python liet daarmee zien dat de wellicht wenselijke restricties aan reclame-uitingen op gespannen voet staan met het recht op vrije meningsuiting. Het woord 'Spam' als in ongewenste reclame is geboren.

De eerste spam werd verstuurd op 3 Mei 1978. DEC (Digital Equipment Corporation), nu onderdeel van computerfabrikant HP, stuurde een aankondiging van een 'open huis'. Dit deed men naar aanleiding van de lancering van nieuwe modellen DEC-20 computers. Ze verstuurden het bericht naar iedereen op het toenmalige ARPANET (voorloper van internet) aan de westkust van de Verenigde Staten.

Geen adres op internet plaatsen
Laat nooit zomaar uw e-mailadres achter op websites, internetforums of andere 'communities'. Zogenaamde webrobots sporen het web af op zoek naar e-mailadressen. Een tip om dit te voorkomen is het aanmaken van een apart e-mailadres of tijdelijk e-mailadres.

Niet reageren op ongevraagde berichten
Geef nooit antwoord op spamberichten. Wanneer u dit doet zal de spammer de boodschap zien als: 'Ik lees spam, dus stuur me nog meer'. Soms staan er in berichten links verstopt waardoor u het versturen van spam kunt activeren. Klik ook niet op zogenaamde 'Uitschrijven' links. Deze links zijn vaak vals en resulteren in nog meer spam in uw mailbox.

Oppassen voor mogelijke virussen in ongevraagde berichten
Krijgt u een e-mailbericht van een onbekend persoon en bent u er niet zeker van of het wel zo verstandig is om het bericht te openen, verwijder dit bericht dan gelijk! Soms bevat spam een virus of programma dat schade aan kan richten aan uw computer of de computer waaraan het bericht wordt doorgezonden.

Gebruik het 'BCC' veld als u een groot aantal personen mailt
Wanneer u een bericht verstuurd naar een groot aantal ontvangers. Gebruik dan de BCC (Blind Carbon Copy) functie bij het schrijven van uw bericht. Op deze manier verbergt u de adressen van de ontvangers.

Reageer niet op kettingbrieven
Tegenwoordig worden er veel doorstuur berichten verstuurd. Hierin word gevraagd het bericht door te sturen naar een groep vrienden of kennissen om in aanmerking te komen voor een prijs. Dit is vaak het werk van een spammer. Er wordt doorgaans gevraagd het e-mailadres van een contactpersoon van het bedrijf in het CC-veld te zetten. Wanneer u dit bericht verstuurd naar een groep vrienden, raken de e-mailadressen automatisch bekend bij de spammer.

Koop niets via ongevraagde berichten
Ga nooit in op het aanbod van een spammer. Wanneer je koopt van een spammer, zal je hem belonen voor zijn methoden. Op deze manier blijft hij doorgaan met zijn acties.

Gebruik een spamfilter
Een spamfiler is een klein programma welke u kunt installeren op uw computer. Dit programma zorgt er voor dat spam tegen word gehouden of in een speciaal postvak word gezet. U heb op deze manier minder last van spam. Veel internetaanbieders hebben standaard een spamfilter ingebouwd in hun webmail of soms zelfs op de server. Het voordeel hiervan is dat de spamberichten niet op uw computer binnen komen. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met uw internetaanbieder.

Geef indringers geen kans
Spammers proberen via het internet toegang te krijgen tot uw computer. Zorg daarom altijd voor een goede beveiliging in de vorm van een zogeheten 'firewall'. Een firewall blokkeert ongewenste connecties richting uw computer.

Meld ongevraagde SMS-jes bij uw aanbieder van mobiele telefonie
Er zijn steeds meer aanbieders die weigeren ongevraagde SMS berichten door te geven. Heeft u er toch een ontvangen, dan kan uw aanbieder in veel gevallen stappen ondernemen tegen de verzender of het netwerk van de verzender. Ook komt het voor dat u zicht hebt opgegeven voor zogenaamde SMS abonnementen. U ontvangt bijvoorbeeld elke dag uw horoscoop of een leuke mop. Deze abonnementen zijn te beeindigen. Op de website van de aanbieders van mobiele telefonie vind u meer informatie.